Kamu İhalelerinde Dava Süreci

Kamu İhalelerinde Dava Süreci

  • İhale Süreci: İhale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren başlayan, sözleşmenin veya çerçeve anlaşmanın taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile tamamlanan süreçtir. Tescili gerekmeyen hallerde ise sözleşmenin veya çerçeve anlaşmanın taraflarca imzalanması da yeterlidir.
  • İdarenin ihtiyaçlarının temin yöntemlerinden birisi ihaledir. İhtiyaç ortaya çıktıktan sonra ihtiyacın tanımlanması yapılmalıdır. Bu tanımlama işleminin yapıldığı metin teknik şartname olarak adlandırılır. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Teknik şartnamelerin hazırlanmasından sonra ise ihale konusu işin yaklaşık maliyeti tespit edilmelidir. Yaklaşık maliyet tespitinden sonra ise ön yeterlik veya ihale dokümanın hazırlanması gereklidir. İhale dokümanın hazırlanması sonrasında ihale onay belgesi hazırlanır ve ihale yetkisince onaylanır. İhale onay belgesinin onaylanması ile birlikte ihale süreci de başlar.
  • Kamu İhale Kurumu ihale sürecindeki idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunu denetlemektedir. İhale sürecinden önce veya sözleşmenin imzalanmasından sonraki aşamalardaki idari işlem ve eylemler Kurumun görev alanına girmemektedir.

Karar no: 26.06.2013 tarih ve 2013/ UH. IV – 2702 sayılı kararda yapılan incelemede işin kamu harcaması yapılmasını gerektirmemesi nedeniyle 4734 sayılı kanun’a tabi olmadığı bu kapsamda kurumun inceleme yetkisinin bulunmadığı belirtilmiştir.

  • Münferit Sözleşme Süreç: Çerçeve anlaşma bir veya birden fazla idare ile bir veya birden fazla istekli arasında belirli bir zaman aralığında gerçekleştirilecek alımların özellikle fiyat ve mümkün olan hallerde öngörülen miktarlarının tespitine ilişkin şartları belirleyen anlaşmadır. Münferit sözleşme çerçeve anlaşma kapsamında yapılan alımlarda istekliler ile idare arasında imzalanan yazılı sözleşmedir. Münferit sözleşme süreci ise çerçeve anlaşma kapsamında alım veya iş yapılmasına ihale yetkilisince onay verildiği tarihten itibaren başlayan ve münferit sözleşmenin imzalanmasıyla tamamlanan süreçtir.
  • İhale Usulleri: Açık ihale usulü, bütün isteklilerin teklif verebildiği usuldür. Belli istekliler arasında ihale usulü, ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idare tarafından davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usuldür. Pazarlık usulü, ihale sürecinin iki aşamaları olarak gerçekleştirildiği ve idarenin ihale konusu işin teknik detayları ile gerçekleştirme yöntemlerini ve belli hallerde fiyatı isteklilerle görüştüğü usuldür. Doğrudan temin ise bir ihale usulü değil bir alım yöntemidir. Şikâyet yoluna başvurulamaz ancak hukuka aykırılık iddiaları ile ilgili idare mahkemesinde iptal davası açmak gerekmektedir. Danıştay 13. Dairenin 2011 tarihli kararında doğrudan temin usulüne karşı şikâyet yolunun uygulanamayacağı belirtilmiştir.

* İhale usulüyle yapılması gereken alımların hukuka aykırı bir şekilde doğrudan temin ile yapıldığı ihalesiz alımlar yönündeki iddialar için kamu ihale Kurumu’na yapılan itiraz en şikâyet başvurularında kurumun esas yönde inceleme yapıp karar bağladığı başvurularda bulunmaktadır.

  • Başvuru Yolları: a) Şikâyet: Şikâyet dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yoludur. İdareye yapılır. İstisnalar saklı kalmak kaydıyla şikâyet başvurusu yapılmadan kamu ihale Kurumu’na itiraz en şikâyet başvurusu yapılması ve nihayetinde idare mahkemede dava açılması mümkün değildir. Süre ise ihale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren sözleşmenin taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile noter onayı ve tescili gerekmeyen hallerde ise taraflarca sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süreçteki idari işlem ve eylemlere karşı aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından yapılacak başvuruların öncelikle ihaleyi yapan idareye yapılması gerekir. b) İtirazen Şikâyet: İdareye yapılan başvurunun idare tarafından reddedilmesi veya şikâyet üzerine süresi içinde ( Şikâyet başvurusundan itibaren 10 günlük süre ) içerinde karar alınmaması (zımni red) halinde kamu ihale kurumuna yapılan başvurudur. İtirazen şikâyet olarak doğrudan kuruma başvurulacak istisnai haller üç kısma ayrılır. 1) Şikayet başvurusu üzerine idare tarafından şikayet dilekçesinin kayıtlara alındığı tarih veya sonrasında herhangi bir nedenle alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılan başvuru.2) İtira1) Şikayet başvurusu üzerine idare tarafından şikayet dilekçesinin kayıtlara alındığı tarih veya sonrasında herhangi bir nedenle alınan ihalenin iptali kararına karşı yapılan başvuru.2) İtirazen şikayet üzerine kurul tarafından başvurunun reddine veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verildikten sonra idare tarafından verilen ihalenin iptali kararına karşı yapılan başvuru. 3) İdareye şikayet başvurusunda bulunmayan aday veya istekliler bir başka istekli tarafından yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin aldığı karar kendilerine de bildirildiğinden bu kararlardan bir hak kaybına veya zarar uğradığı veya zarar uğramasının muhtemel olduğu iddiasıyla ve şikayet başvurusuna ilişkin olarak verilen kararsa belirtilen hususlarla sınırlı olarak doğrudan kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunabilir. Bu haller dışında kamu ihale kurumuna itirazen şikayet başvurusu yapılması mumkün değildir. Kamu ihale kurumunun nihai kararlarına karşı tekrar kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulamaz.  (Karar no: 27.07.2013 tarih ve 2013/ UH.IV- 3089 sayılı karar )
  • Başvuru Süreleri: a) İdareye Şikayet Süresi: Genel olarak şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gündür. Ancak pazarlık usulünün (b) ve (c) bendine göre yapılan ihalede 5 gündür. Bu süre sınırlamasının yanı sıra ilan ile ön yeterlilik veya ihale dokümanına yönelik şikayet en geç ihale veya son başvuru tarihinden 3 iş günü öncesine göre yapılır. (*Ulusal bayram ya da genel tatil günü bulunması halinde süre hesabında bu günler dikkate alınır.) Bu süreler hak düşürücü süredir. (!)

Örnek Kararlar: 19.08.2013 tarih ve 2013/ UH.IV-3303, 31.07.2013 tarih ve 2013/ UM.IV-3177, 16.05.2911 tarih ve 2011/ UH.II-1639,

  1. b) Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikayet başvuru süresi: Kural olarak 10 gündür. Şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararların karşı ise 5 gündür. Hak düşürücü süredir.

Karar no: 05.08.2013 tarih ve 2013/ UH.IV-3224

*İlana yönelik başvurularda süre ilk ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Kamu İhale Bülteni’nde yayımlanan ilan, ilk ilan olarak kabul edilir.

  • İlan yapıldıktan sonra ön yeterlik ve ihale dokümanında değişiklik yapılmaması esastır. Değişiklik yapılması zorunlu olursa bunu gerektiren sebep ve zorunluluklar bir tutanakla tespit edilerek önceki ilanlar geçersiz sayılır ve iş yeniden aynı şekilde ilan olunur. Ancak, ilan yapıldıktan sonra tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar veya eksikliklerin idarece tespit edilmesi veya isteklilerce yazılı olarak bildirilmesi halinde ihale dokümanında değişiklikler yapılabilir. Yapılan bu değişikliklere zeyilname Son teklif verme gününden en az 10 gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde ihale dokümanı alanların tamamına gider. Ek süreye ihtiyaç duyulması halinde ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla20 gün zeyilname ertelenebilir.

Karar No: 11.01.2010 ve 2010/ UH.I-94, 21.05.2013 2013/UM.II-2206

  • Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet ise Kuruma hitaben bir dilekçe ile yazılır. (elden yada posta yoluyla) Posta yoluyla yapılan başvurularda postadaki gecikmeler dikkate alınmaz, sorumluluk başvuru sahibine aittir. Dilekçeyi teslim eden kişinin başvuru sahibinin yetkili kişisi olmasına gerek yoktur. Faks yada elektronik ortamda şikayet mümkün değildir
  • Mevzuat: İhalelere yönelik başvurular hakkında yönetmelik, İdari yargılama usulü kanunu, İhalelere yönelik başvurular hakkında tebliğ.

Kaynakça: Kamu İhalelerinde Dava Süreci, Av. Volkan Sırabaşı, 2013